Kıbrıs Vize ve Oturum Rehberi

Yurtdışından iş ararken EURES portalının ana kanal olarak önerildiği; adadayken bölge iş müdürlüklerine gidilerek bilgi, rehberlik ve yerleştirme alınabildiği yazılır.

İlk ziyarette pasaport veya kimlik gösterilmesi; Kıbrıs’ta ikamet etmeyenlerin işsiz olarak kayıt olamayacağı belirtilir.

Yeni işsiz kaydı ve kaydın kapatılmasının yüz yüze zorunluluğu olmadığı; Kamu İstihdam Hizmeti çevrimiçi platformu (pescps.dl.mlsi.gov.cy) üzerinden yapılabildiği ifade edilir.

Kaydın, başvurunun verdiği numaradan İş Bakanlığı görevlisinin aramasıyla tamamlandığı; numaranın Kıbrıs merkezli bir operatörden kayıtlı olması gerektiği vurgulanır.

Yurtdışından işçi arayanlara odaklanan özel istihdam bürolarının bulunduğu; CV’lerin web üzerinden bırakılabildiği yazılır.

Kıbrıs İnsan Kaynakları Yönetimi Derneği ve Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası’nın büro bilgisi için kaynak olabildiği; resmî Web Portal ve güncellenmiş eures.gov.cy adresinin kullanıldığı belirtilir.

Belirli uzmanlıklar için işverene doğrudan yaklaşımın da değerli olabildiği ifade edilir.

Başvuruların kamu istihdam hizmetiyle birlikte CV ve ön yazıyla işverene veya iş müdürlüğü / EURES danışmanına iletilebildiği yazılır.

Kıbrıs’taki tüm EURES ilanlarında CV’nin nasıl sunulacağının belirtildiği; e-postada ilanın referans numarasının mutlaka yer alması gerektiği; numarasız CV’lerin kabul edilmediği ifade edilir.

Standart tek CV formatı olmadığı; Europass CV’nin iş dünyasında hızla yayıldığı ve özen, yazım hatasızlık ve yetkinliklerin dengeli anlatımının beklendiği belirtilir.

İlan, son başvuru tarihi, CV ön elemesi ve ardından adayın iki–üç mülakat turuna çağrılabildiği yazılır.

Yazılı sınav veya değerlendirme merkezi uygulamalarının kullanılabildiği; adayın sektör ve Kıbrıs piyasası bilgisiyle güçlü yönlerini sunması beklendiği belirtilir.

Yunanca bilmeyenler için mülakatların çoğunlukla İngilizce yürütüldüğü; ortak başka bir dil varsa onun kullanılabildiği ifade edilir.

Şirket stajları için ulusal yasal süre tanımı veya şirket/ kurumdaki pratik eğitim süresine dair tek bir kanun bulunmadığı yazılır.

Programların Çalışma ve Sosyal Sigorta Bakanlığı’na bağlı İnsan Kaynakları Geliştirme İdaresi (HRDA) tarafından yürütüldüğü ve AB Sosyal Fonu ile finanse edildiği belirtilir.

Ortaöğretim veya yükseköğretim mezunları ve diğer savunmasız işsiz gruplarını da kapsayabildiği; şirket veya kamu/özel kuruluşta altı aya kadar sürebildiği ve haftalık EUR 125 “katılım ödeneği” verildiği ifade edilir.

Erasmus+ kapsamında öğrenci, yeni mezun, öğretmen ve eğitmen hareketliliği ile Learning Agreement ve hak/yükümlülük prosedürlerinin Avrupa Komisyonu kurallarına tabi olduğu yazılır.

Bakanlığın Eurodyssey değişim programına katıldığı; detayların eurodyssey.aer.eu üzerinde bulunduğu belirtilir.

Aktif işgücü önlemlerinde genelde PES’e kayıtlı ve müsait iş arayan olunması; çoğu şemada 18–35 yaş ve iş deneyimi koşullarına bağlı uygunluk olduğu; katılımcıların Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kontrolündeki alanlarda yasal ikamet eden ve ada işgücü piyasasına serbest erişim hakkı olan kişiler olması gerektiği ifade edilir.

Tüm staj fırsatlarını toplayan tek bir site olmadığı; HRDA ve erasmusplus.cy sitelerinin kullanıldığı yazılır.

Avrupa staj kalite çerçevesine uyum zorunluluğu ve şema bazlı şartların HRDA’da ayrıntılandığı belirtilir.

Ödeme AB fonu veya Erasmus gibi araçlardan geliyorsa stajyer için sosyal sigorta ödemesinin her zaman zorunlu olmayabildiği ifade edilir.

NMA’nın AB Sosyal Fonu ve hükümet ortak finansmanıyla Eğitim ve Kültür Bakanlığı’nca yürütüldüğü; formal eğitimden erken ayrılan gençlere alternatif yol ve piyasa ihtiyacına yönelik olduğu yazılır.

On dört–yirmi bir yaş aralığında hazırlık ve çekirdek olmak üzere iki seviye olduğu; zorunlu eğitim dışı olduğu ve ücretsiz olduğu belirtilir.

Hazırlık seviyesinin on dört–on altı yaş arası erken okul terklerine mesleki önizleme sağladığı; çekirdek seviyeye geçiş için zorunlu eğitimin veya hazırlık çıraklığının tamamlanması gerektiği ifade edilir.

İş bulmanın başlangıç ön şartı olmadığı; okulun işveren bulma sorumluluğu taşıdığı, öğrencinin özellikle aile işletmesinde kendisinin de bulabildiği yazılır.

Çekirdek çıraklığın üç yıl sürdüğü; okul ve işletmede birlikte eğitim verildiği ve işletmedeki eğitimin okul ve işletme eğitmenlerinin planıyla izlendiği belirtilir.

Asgari çıraklık ücreti yasası olmadığı; staja benzer şekilde haftalık ortalama EUR 125 (günlük EUR 25) ödeme örneklerinin anıldığı ifade edilir.

İşverenlere şirket içi eğitmen maaşının yaklaşık %10’u ve okul saatleri için ücret telafisi ile çırak için işveren sosyal sigorta katkılarının kapsandığı yazılır.

Fırsatların sınırlı olduğu; careercy.com bağlantısı ve EURES / Hedeflenen Hareketlilik Planları ile yurtdışına duyurunun mümkün olduğu belirtilir.

Konut aramada yerel basın (Yunanca ve İngilizce) ve sitelerin yanı sıra emlakçıların kullanıldığı yazılır.

Metrekare başına satın alma ve kira aralıklarının bölgeye göre değiştiği; elektrik, su ve iklimlendirme maliyetlerinin kiraya dahil olmayabildiği belirtilir.

AB uyrukluları ve ailedeki üçüncü ülke vatandaşlarının devlet okullarında Kıbrıslılarla aynı koşullarda eğitime hak kıldığı; okul bulmak için Eğitim, Kültür, Spor ve Gençlik Bakanlığı ile iletişim önerildiği ifade edilir.

Üç aydan uzun kalmak için geçerli kimlik/pasaport; adada ücretli veya ücretsiz istihdam veya kayıtlı eğitim; veya kendisi ve ailesi için tam sağlık sigortası ve sosyal yardıma muhtaç olmayacak yeterli mali kaynak gerektiği yazılır.

AB vatandaşları ve aynı zamanda AB vatandaşı olan aile üyelerinin varıştan dört ay içinde Sivil Nüfus ve Göç Dairesi’ne kayıt olması gerektiği; AB vatandaşının ailesindeki üçüncü ülke uyruklularının dört ay içinde “AB vatandaşının aile üyesi” ikamet izni başvurusunda bulunması gerektiği belirtilir.

EURES Kıbrıs’ın “Know before you Go” broşürünün taşınmadan önce okunması için eures.gov.cy üzerinde PDF olarak yönlendirildiği ifade edilir.

Asgari çalışma yaşı on beş olarak geçer.

Belirsiz süreli sözleşmenin en yaygın tür olduğu; turizm ve tarımda süreli istihdamın yoğun olduğu yazılır.

Yarı zamanlı çalışanlara özel kanunun eş muamele ve tam zamanlıya orantılı haklar sağladığı belirtilir.

Süreli işçinin, nesnel gerekçe olmadıkça, belirsiz süreli muadiline göre daha olumsuz muamele görmemesi gerektiği; aynı işverenle süreli sözleşmelerin otuz ayı aşması halinde sözleşmenin tüm amaçlar için belirsiz süreli sayılacağı, işverenin nesnel gerekçeyle süreli ihtiyacını kanıtlaması gerektiği ifade edilir.

Evden uzaktan çalışmanın henüz yaygın olmadığı; geçici iş ajansı uygulamasının sınırlı olduğu yazılır.

Hizmet sunumu çerçevesinde gönderilen işçiler için asgari koşulların adadaki mevzuat ve toplu sözleşmelerle aynı olması gerektiği belirtilir.

Mevsimlik işçi için ayrı bir statü yasası olmadığı; turizmde çoğunlukla özel sözleşmelerle Nisan–Kasım arası çalışıldığı ve genelde zorunlu olmayan toplu sözleşmelere uyulduğu; sözleşme hukukunun öncelikli olduğu ve Çalışma Süresinin Düzenlenmesi Kanunu’ndaki dinlenme, izin ve azami haftalık sürelerin yine de uyulması gerektiği ifade edilir.

İş sözleşmesinin zorunlu olmadığı; ancak işin yeri, şirket merkezi, görevler, başlama ve varsa bitiş tarihi, ücretli izin, ücret, yan ödemeler ve çalışma gün/saatleri gibi ana unsurları içeren yazılı anlaşmanın yasal zorunluluk olduğu yazılır.

Toplu sözleşmelerin çoğunlukla iki yıl sürdüğü; işverenin değişiklikleri bir ay içinde bildirmesi ve çalışanı önceden görüşmeye davet etmesi gerektiği; koşulları kötüleştiren tek taraflı değişiklikte çalışanın zorunlu istifa iddiasıyla Endüstri Uyuşmazlıkları Mahkemesi’ne gidebildiği belirtilir.

Birleşme veya devralmada çalışanlara önceden bilgi verilmesi ve yeni işverenin en az bir yıl aynı şartları sürdürmesi gerektiği ifade edilir.

2009 Asgari Ücret Kararnamesi’nin tüm meslekler için yasal taban oluşturduğu; işe girişte asgari ücretin EUR 979, aynı işverende altı ay kesintisiz hizmetten sonra EUR 1 988’e yükseldiği yazılır.

Kamu İstihdam Hizmeti’nin kararnamedeki ücretin altındaki ilanları kabul etmediği belirtilir.

Bordroda çalışan bilgisi, brüt, kesintiler ve net ücretin yer alması gerektiği; ödemenin çoğunlukla çek ve bordro veya banka havalesi ve yalnızca bordro ile yapılabildiği ifade edilir.

Ofis ve işletmelerde çoğunlukla 08.00–17.30 ve 13.00–14.30 öğle arası çalışıldığı; çarşamba öğleden sonra serbest gün geleneğinin sık olduğu yazılır.

2013’ten beri mağazaların pazar günü de açık olabildiği; yazın isteğe bağlı siesta uygulamasının sürdüğü belirtilir.

Yirmi dört saatte en az on bir saat kesintisiz dinlenme ve haftada en az otuz beş saat kesintisiz haftalık dinlenme; fazla mesai dahil azami haftanın kırk sekiz saat olamayacağı; gece çalışmasının 23.00–06.00 arası ve yirmi dört saatte sekiz saati geçmemesi gerektiği ifade edilir.

Günlük çalışma altı saati aştığında on beş dakika mola hakkı olduğu; mağaza personeli, ofis çalışanları, şoförler ve otel–eğlence çalışanları için özel mevzuat bulunduğu yazılır.

İstisnaların toplu sözleşmede açıkça kararlaştırılması gerektiği; açıklama için İş İlişkileri Genel Müdürlüğü’ne başvurulabileceği belirtilir.

Beş günlük haftada yılda yirmi iş günü, altı günlük haftada yirmi dört iş günü ücretli izin verildiği; sözleşme veya toplu sözleşmeyle daha fazla gün tanınabildiği yazılır.

Resmî tatillerin yılda on dört–on yedi gün aralığında değiştiği; detayların İş İlişkileri Genel Müdürlüğü’nden alınabileceği belirtilir.

İlk ve ikinci çocukta yirmi iki, üçüncü ve sonraki her çocukta yirmi altı haftalık analık iznine dokuz haftanın beklenen doğumdan iki hafta öncesine denk gelecek şekilde ayrılması gerektiği yazılır.

Altı aydan fazla çalışmış ebeveyne doğum veya evlat edinmeden sonra çocuğa bakım için on üç haftaya kadar ebeveyn izni verildiği; doğumdan itibaren on altı hafta içinde iki haftalık babalık izni ve ödeneği olduğu belirtilir.

Deneme sonrası işveren feshinde tazminatın hizmet süresine bağlı olduğu; aynı işverende yılda on beş haftadan fazla mevsimlik çalışmanın süreklilik sayılabildiği ifade edilir.

Toplu işten çıkarma eşikleri (ör. yirmi bir–doksan dokuz çalışanda on kişi birlikte çıkarma) ve önceden danışma ve bakanlığa bildirim yükümlülükleri anılır.

Endüstri ilişkilerinin işveren kuruluşları ve sendikaların gönüllü düzenlemesine dayandığı; sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarmanın yasak olduğu yazılır.

SEK, PEO, DEOK, PASYDY ve bankacılar birliği ETYK gibi büyük sendikaların; OEB ve KEBE gibi işveren örgütlerinin anıldığı belirtilir.

Toplu sözleşmelerin genelde üç yılda bir yenilendiği ve çoğunlukla sektör bazında kurulduğu ifade edilir.

Endüstri İlişkileri Kanunu’nun hak uyuşmazlıkları (mevcut toplu sözleşmenin yorumlanması) ve menfaat uyuşmazlıkları (yenileme pazarlığı) aşamalarını doğrudan görüşme, bakanlık arabuluculuğu ve gerekirse tahkim veya kamu soruşturmasıyla düzenlediği yazılır.

Grevlerin sık olmadığı; çoğu anlaşmazlığın arabuluculukla sonuçlandığı belirtilir.

Yerleşik vergi mükellefinin vergi yılında yüz seksen üç günden fazla Kıbrıs’ta yaşaması durumunda yurt içi ve yurt dışı gelirinin vergilendirildiği yazılır.

Kişisel gelir dilimlerinin EUR 22 000’e kadar %0, sonrası kademeli %20–35 aralığında olduğu; meslek kurulu aidatı, hayır, sosyal sigorta ve emeklilik gibi indirim kalemlerinin dikkate alındığı belirtilir.

Yurt dışında kazanılmış emeklilik gelirinin %5 oranında vergilendirildiği; yılda ilk EUR 3 420’nin muaf olduğu ve kişisel durum için Vergi Dairesi’ne danışılması gerektiği ifade edilir.

KDV’nin sıfır, %5, %9 ve standart %19 oranlarıyla ürün ve hizmet türüne göre değiştiği; 1 Mayıs 2004 sonrası ruhsatlı konut teslimlerinde %19 uygulandığı yazılır.

Haziran 2019’da tüm adada yaşayan ve çalışanlar için Genel Sağlık Sistemi’nin (GHS) kurulduğu; kişisel doktor, uzman, ilaç, test, yatış ve acil hizmetleri kapsadığı belirtilir.

Yararlanıcıların Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kontrolündeki alanda ikamet etmesi ve yasal statüye göre listelendiği; kayıt ve kişisel doktor seçiminin çevrimiçü veya muayenehane ziyaretiyle yapılabildiği yazılır.

Çalışan %2,65, işveren %2,90, devlet %4,70; serbest meslek %4,00; emekli ve pasif gelir %2,65 oranlarının anıldığı ifade edilir.

Uzmana, eczaneye veya teste sembolik katılım ücretleri; kişisel doktor ve yatışın ücretsiz olduğu belirtilir.

Başkanlık sistemi, beş yıllık doğrudan seçilmiş cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanınca atanan bakanlar kurulu olduğu; yasama gücünün milletvekillerinde toplandığı yazılır.

Resmî dillerin Yunanca ve Türkçe olduğu; çoğu kişinin İngilizce de konuştuğu belirtilir.

2008’den beri paranın avro olduğu; 1974 işgali ve toprakların yaklaşık %36,2’sinin fiilî kontrol dışında kalması nedeniyle AB müktesebatının o bölgede askıda olduğunun AB katılım antlaşmasında yer aldığı ifade edilir.

Kısa mesafeler ve yüksek araç sahipliği nedeniyle toplu taşımanın sınırlı kaldığı; son yıllarda ağın modernleştiği yazılır.

Sol trafik, sağ direksiyonlu araçlar, otoyol gişesi olmaması, Larnaka ve Baf havalimanları ile Limasol ve Larnaka deniz limanları ve dört marina (Limasol’da iki, Larnaka, Latsi) bilgisinin anıldığı belirtilir.

Yaşam maliyetinin maaş–fiyat dengesiyle birlikte yüksek sayılabildiği; akaryakıt artışlarının genel fiyatları etkilediği ifade edilir.

BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin onaylandığı ve engellilik tanımının uzun süreli engellerle topluma eşit katılımı sınırlayan durumları kapsadığı yazılır.

Sosyal Refah Bakan Yardımcılığı’na bağlı Engelli Kişilerin Sosyal Dâhil Edilmesi Dairesi’nin (DSID) WHO ICF temelli değerlendirme merkezleri işlettiği ve resmî raporla yardımların açıldığı belirtilir.

Özel sektörde engelli istihdamında iki yıla kadar maaş sübvansiyonu, makul düzenleme ve teknik ekipman yükümlülükleri ile kamuda özel ekipman mali yardımının anıldığı ifade edilir.

Engellilik Kanunu’nun (127(I)/2000) işyeri ayrımcılığını yasakladığı; PES’in engelli kişilere bireysel danışmanlık sunduğu yazılır.

Avrupa engelli kartı sahiplerine ve gerektiğinde refakatçiye toplu taşımanın ücretsiz olduğu; iş, eğitim veya sağlık için aylık EUR 75 veya EUR 150 mobilite ödeneği olduğu belirtilir.

Asgari gelir engelli ödeneği alanların aylık EUR 512’ye kadar çalışma gelirinin ödeneği etkilemediği ifade edilir.