2026 CPT ve OPT Rehberi: F-1 Öğrencileri İçin Çalışma İzni

CPT ve OPT, Amerika Birleşik Devletleri’nde F-1 öğrenci statüsüyle eğitim alan uluslararası öğrencilerin kendi öğrenim alanlarıyla bağlantılı iş veya staj deneyimi kazanmasına imkân tanıyan iki farklı uygulamadır. Her iki program da öğrencilere yasal çalışma fırsatı sunmasına rağmen başvuru zamanı, yetkili kurum, iş teklifi şartı ve izin süresi bakımından önemli farklılıklar taşır.

CPT çoğunlukla eğitim devam ederken ve akademik programın bir parçası olan staj veya uygulamalı çalışmalar için kullanılır. OPT ise öğrencinin eğitim alanıyla doğrudan ilişkili profesyonel deneyim kazanmasını sağlar ve genellikle mezuniyet sonrasında tercih edilir.

Bu programlardan yararlanmak, F-1 statüsündeki her öğrencinin otomatik olarak istediği işte çalışabileceği anlamına gelmez. Öğrencinin gerekli izni almadan çalışmaya başlaması, göçmenlik statüsünü ciddi biçimde riske atabilir. Bu nedenle iş veya staj başlangıç tarihi belirlenmeden önce okulun DSO yetkilisiyle görüşülmesi ve gerekli onay sürecinin tamamlanması gerekir.

F-1 Öğrenci Vizesiyle Amerika’da Çalışılabilir mi?

F-1 öğrenci statüsünün temel amacı tam zamanlı akademik eğitimdir. Bununla birlikte ilgili kuralları karşılayan öğrencilere kampüs içi çalışma, CPT, OPT ve bazı özel durumlarda kampüs dışı çalışma gibi sınırlı istihdam seçenekleri sunulabilir.

Çalışma hakkının kapsamı öğrencinin:

• Akademik programına,

• Eğitim seviyesine,

• Okulunun uygulamalarına,

• F-1 statüsünü koruyup korumadığına,

• Yapacağı işin eğitim alanıyla ilişkisine,

• DSO veya USCIS onayına

göre değişebilir.

F-1 öğrencileri yalnızca gerekli yetkilendirmeyi aldıktan sonra çalışmaya başlamalıdır. Bazı çalışma türlerinde izin okulun DSO yetkilisi tarafından verilirken bazı durumlarda USCIS tarafından düzenlenen Employment Authorization Document, yani EAD kartı gerekir.

CPT Nedir?

CPT, “Curricular Practical Training” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede müfredata bağlı uygulamalı eğitim veya mesleki eğitim şeklinde açıklanabilir.

CPT’nin temel amacı, öğrencinin sınıfta öğrendiği teorik bilgileri kendi akademik alanıyla doğrudan bağlantılı bir staj, iş veya uygulamalı eğitim programında kullanmasını sağlamaktır. Bu nedenle CPT, bağımsız bir çalışma hakkından çok öğrencinin akademik programının bir parçası olarak değerlendirilir.

CPT çalışmasının öğrencinin ana dalıyla ilişkili olması ve okulun yerleşik müfredatının ayrılmaz bir parçasını oluşturması gerekir. Uygulama; zorunlu staj, kredi kazandıran ders, iş birliği programı veya akademik bölüm tarafından kabul edilen başka bir uygulamalı eğitim biçiminde olabilir.

CPT Başvuru Şartları Nelerdir?

CPT koşulları okulun akademik politikalarına göre bazı farklılıklar gösterebilir. Bununla birlikte temel şartlar genel olarak şöyledir:

✓ Öğrencinin geçerli F-1 statüsünü koruması gerekir.
✓ Yapılacak iş veya staj öğrencinin eğitim alanıyla doğrudan ilişkili olmalıdır.
✓ Çalışma, akademik müfredatın ayrılmaz bir parçası olmalıdır.
✓ Öğrencinin belirli bir iş veya staj teklifi alması gerekir.
✓ CPT başlamadan önce DSO onayı alınmalıdır.
✓ İşveren ve çalışma tarihleri Form I-20 üzerinde belirtilmelidir.
✓ Öğrenci yalnızca onaylanan işveren için ve izin verilen tarihler arasında çalışmalıdır.

DSO, uygunluk koşullarını değerlendirdikten sonra CPT yetkisini SEVIS sistemine işler ve CPT bilgilerini gösteren yeni bir Form I-20 düzenler. Öğrenci, üzerinde CPT onayı bulunan yeni I-20 formunu teslim almadan çalışmaya başlayamaz.

CPT İçin USCIS Başvurusu Gerekir mi?

CPT başvurusunda genellikle USCIS’e Form I-765 gönderilmez ve EAD kartı alınmaz. Yetkilendirme, öğrencinin okulundaki Designated School Official tarafından yapılır.

DSO onayından sonra düzenlenen Form I-20, öğrencinin ilgili işveren için çalışma yetkisini gösterir. Bu nedenle CPT süreci, OPT başvurusuna kıyasla daha kısa olabilir. Ancak başvuru süreleri ve okul içi değerlendirme adımları her eğitim kurumunda farklı olabilir.

CPT onayı belirli bir işverene, çalışma konumuna ve tarih aralığına bağlıdır. Öğrenci işveren değiştirmek, çalışma süresini uzatmak veya farklı bir pozisyonda çalışmak isterse yeni bir CPT onayı alması gerekebilir.

Yarı Zamanlı ve Tam Zamanlı CPT Arasındaki Fark

CPT, yarı zamanlı veya tam zamanlı olarak onaylanabilir.

Yarı Zamanlı CPT

Haftada 20 saat veya daha az yapılan çalışma, yarı zamanlı CPT olarak değerlendirilir. Eğitim döneminde öğrencilerin akademik yükümlülüklerini sürdürebilmeleri için çoğunlukla bu seçenek kullanılır.

Tam Zamanlı CPT

Haftada 20 saatten fazla çalışma, tam zamanlı CPT kabul edilir. Bu seçenek genellikle akademik tatillerde veya programın yapısı tam zamanlı bir uygulamalı eğitim gerektiriyorsa kullanılabilir.

Öğrencinin çalışma saatleri ve tam zamanlı CPT uygunluğu okulun DSO yetkilisi tarafından değerlendirilmelidir.

12 Ay Tam Zamanlı CPT Yapmanın Sonucu Nedir?

Bir öğrenci aynı eğitim seviyesinde toplam 12 ay veya daha uzun süre tam zamanlı CPT kullanırsa OPT hakkını kaybedebilir. Yarı zamanlı CPT kullanılması ise tek başına öğrencinin OPT uygunluğunu ortadan kaldırmaz.

Bu kural nedeniyle CPT süresinin dikkatli planlanması gerekir. Örneğin öğrenci, mezuniyet sonrasında uzun süreli profesyonel iş deneyimi kazanmak istiyorsa tam zamanlı CPT kullanımını toplam 12 aya ulaştırmadan önce DSO ile görüşmelidir.

12 aydan daha kısa tam zamanlı CPT kullanımı, diğer şartların da karşılanması hâlinde OPT hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

OPT Nedir?

OPT, “Optional Practical Training” ifadesinin kısaltmasıdır. F-1 öğrencilerine, eğitim aldıkları alanla doğrudan ilişkili işlerde geçici olarak çalışma imkânı sunar.

Uygun öğrenciler her eğitim seviyesi için toplam 12 aya kadar OPT çalışma izni talep edebilir. OPT, eğitim tamamlanmadan önce Pre-Completion OPT veya eğitim tamamlandıktan sonra Post-Completion OPT şeklinde kullanılabilir.

OPT kapsamında yapılacak işin öğrencinin ana dalıyla doğrudan bağlantılı olması gerekir. Ancak CPT’den farklı olarak işin öğrencinin müfredatının bir parçası olması zorunlu değildir.

Pre-Completion OPT Nedir?

Pre-Completion OPT, öğrencinin akademik programı devam ederken kullandığı OPT türüdür.

Okulun eğitim döneminde olduğu süreçte çalışma genellikle haftada 20 saatle sınırlıdır. Akademik tatillerde ise uygun koşullar altında tam zamanlı çalışma mümkün olabilir.

Pre-Completion OPT için kullanılan süre, öğrencinin mezuniyet sonrasında kullanabileceği 12 aylık toplam OPT hakkından düşülür. Bu nedenle mezuniyet sonrası çalışma süresini korumak isteyen öğrencilerin eğitim devam ederken CPT seçeneğinin uygun olup olmadığını DSO ile değerlendirmesi yararlı olabilir.

Post-Completion OPT Nedir?

Post-Completion OPT, öğrencinin eğitim programını tamamladıktan sonra kendi akademik alanıyla bağlantılı işlerde çalışmasını sağlar.

Bu seçenek, öğrencilerin mezuniyet sonrasında Amerikan iş piyasasında deneyim kazanmasına, profesyonel bağlantılar kurmasına ve kariyerini geliştirmesine yardımcı olabilir.

Post-Completion OPT sırasında öğrenci:

✓ Kendi eğitim alanıyla doğrudan bağlantılı bir işte çalışmalıdır.
✓ EAD kartındaki başlangıç tarihinden önce işe başlamamalıdır.
✓ İş ve adres değişikliklerini gerekli süre içinde bildirmelidir.
✓ İşsizlik süresi sınırını aşmamalıdır.
✓ F-1 statüsüne ilişkin diğer yükümlülüklerini sürdürmelidir.

OPT Başvurusu Nasıl Yapılır?

OPT başvurusu hem okulun DSO tavsiyesini hem de USCIS onayını gerektirir.

Başvuru süreci genel olarak şu adımlardan oluşur:

1. Öğrenci OPT planını okulundaki DSO ile görüşür.

2. DSO, öğrencinin uygunluğunu değerlendirir.

3. DSO, OPT tavsiyesini SEVIS sistemine işler.

4. Öğrenciye OPT tavsiyesi bulunan yeni bir Form I-20 verilir.

5. Öğrenci Form I-765 ile USCIS’e çalışma izni başvurusu yapar.

6. Gerekli belgeler ve başvuru ücreti gönderilir.

7. USCIS başvuruyu değerlendirir.

8. Başvuru onaylanırsa öğrenciye EAD kartı düzenlenir.

Öğrenci, OPT tavsiyesi SEVIS’e işlenmeden Form I-765 başvurusu yapmamalıdır. DSO tavsiyesinden önce gönderilen başvurular reddedilebilir.

OPT Başvurusu İçin İş Teklifi Gerekir mi?

OPT başvurusu sırasında öğrencinin mutlaka bir iş teklifi sunması gerekmez. Öğrenci henüz iş bulmamış olsa bile uygun başvuru döneminde OPT izni için başvurabilir.

Ancak post-completion OPT başladıktan sonra işsizlik süresi takip edilir. Öğrencinin yaptığı işin eğitim alanıyla doğrudan bağlantılı olması ve çalışma bilgilerinin gerekli sistemler üzerinden bildirilmesi gerekir.

OPT başladıktan sonra uzun süre işsiz kalmak, öğrencinin F-1 statüsünü riske atabilir.

EAD Kartı Nedir?

EAD, “Employment Authorization Document” ifadesinin kısaltmasıdır. USCIS tarafından düzenlenen ve sahibinin belirli tarihler arasında Amerika’da çalışmaya yetkili olduğunu gösteren belgedir.

OPT başvurusu onaylanan öğrenciye EAD kartı gönderilir. Kart üzerinde çalışma izninin başlangıç ve bitiş tarihleri yer alır.

Öğrenci:

• OPT başvurusu onaylanmadan,

• EAD kartını almadan,

• Kart üzerindeki başlangıç tarihi gelmeden

çalışmaya başlamamalıdır.

USCIS, onaylanan I-765 başvurularında EAD kartının genellikle onaydan sonraki yaklaşık iki hafta içinde üretilmesini hedeflediğini belirtmektedir. Kartın postayla teslim edilmesi için ayrıca süre gerekebilir.

OPT Sırasında İşsizlik Süresi Ne Kadardır?

Standart post-completion OPT döneminde öğrenci toplam 90 günden fazla işsiz kalmamalıdır.

İşsizlik süresi, EAD kartında yazan OPT başlangıç tarihinden itibaren hesaplanır. Öğrencinin izin başlangıcından sonra henüz çalışmaya başlamadığı günler de bu hesaba dâhil olabilir.

İşten ayrılma, yeni işe geçiş veya gönüllü çalışma gibi durumlarda yapılan faaliyetin OPT koşullarını karşılayıp karşılamadığı DSO ile doğrulanmalıdır.

Öğrenci 24 aylık STEM OPT uzatması alırsa, standart OPT ve STEM OPT dönemlerinin toplamında izin verilen işsizlik süresi 150 güne kadar çıkabilir.

STEM OPT Uzatması Nedir?

STEM OPT, belirli bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarından mezun olan uygun F-1 öğrencilerine standart 12 aylık post-completion OPT süresine ek olarak 24 aylık çalışma izni sunar.

Böylece uygun bir öğrenci, standart OPT ile birlikte toplam 36 aya kadar çalışma yetkisi elde edebilir.

Ancak yalnızca STEM alanında bir diploma sahibi olmak başvuru için yeterli değildir. Öğrencinin, işverenin ve pozisyonun ilgili tüm koşulları karşılaması gerekir.

STEM OPT Başvuru Şartları Nelerdir?

Temel STEM OPT şartları genel olarak şunlardır:

✓ Öğrencinin uygun bir STEM alanında diploma sahibi olması
✓ Öğrencinin geçerli post-completion OPT döneminde bulunması
✓ Yapılan işin öğrencinin STEM derecesiyle doğrudan ilişkili olması
✓ İşverenin E-Verify sistemine kayıtlı olması
✓ İşveren ile öğrencinin Form I-983 eğitim planını tamamlaması
✓ Öğrencinin uygun süre içinde Form I-765 başvurusu yapması
✓ İşveren-çalışan ilişkisinin STEM OPT kurallarını karşılaması

STEM alanlarının güncel listesi Department of Homeland Security tarafından yayımlanan sınıflandırma üzerinden kontrol edilmelidir.

Form I-983, öğrencinin görevlerini, eğitim hedeflerini, işveren gözetimini ve kazanması beklenen becerileri açıklayan resmî eğitim planıdır. Öğrencinin STEM OPT sürecinde gerekli öz değerlendirmeleri zamanında tamamlaması gerekir.

CPT ve OPT Arasındaki 7 Temel Fark

1. Temel Amaç

CPT: Müfredatın bir parçası olan uygulamalı eğitim, staj veya iş deneyimi için kullanılır.

OPT: Öğrencinin eğitim aldığı alanda profesyonel iş deneyimi kazanmasını sağlar.

2. Kullanım Zamanı

CPT: Akademik program tamamlanmadan önce kullanılır.

OPT: Mezuniyet öncesinde veya mezuniyet sonrasında kullanılabilir. En yaygın kullanım şekli mezuniyet sonrası OPT’dir.

3. Yetkili Kurum

CPT: İzin, okulun DSO yetkilisi tarafından verilir.

OPT: Önce DSO tavsiyesi alınır, ardından USCIS’e çalışma izni başvurusu yapılır.

4. İş Teklifi Şartı

CPT: Başvuru öncesinde belirli bir iş veya staj teklifi alınması gerekir.

OPT: Başvuru sırasında iş teklifi bulunması zorunlu değildir.

5. Çalışma Belgesi

CPT: Çalışma izni, CPT onayı bulunan yeni Form I-20 üzerinde gösterilir.

OPT: Çalışma izni, USCIS tarafından verilen EAD kartıyla belgelenir.

6. Standart Süre

CPT: Süre, akademik programa, stajın niteliğine ve DSO onayına bağlıdır.

OPT: Her eğitim seviyesi için genellikle toplam 12 aya kadar kullanılabilir. Uygun STEM mezunları ek 24 aylık uzatmaya başvurabilir.

7. İşveren Bağlantısı

CPT: Yalnızca Form I-20 üzerinde belirtilen işveren, pozisyon ve tarihler için geçerlidir.

OPT: Yapılan tüm işler öğrencinin eğitim aldığı alanla doğrudan ilişkili olmalıdır.

CPT mi OPT mi Tercih Edilmeli?

CPT ve OPT birbirinin alternatifi gibi görünse de farklı amaçlara hizmet eder.

Akademik program sırasında zorunlu veya kredi kazandıran bir staj yapılacaksa CPT daha uygun olabilir. Mezuniyet sonrasında daha uzun süreli profesyonel deneyim hedefleniyorsa post-completion OPT öne çıkar.

Karar verirken şu sorular değerlendirilmelidir:

◼ Staj akademik programın zorunlu bir parçası mı?
◼ Öğrencinin elinde belirli bir iş teklifi var mı?
◼ Çalışma mezuniyetten önce mi, sonra mı yapılacak?
◼ Daha önce ne kadar tam zamanlı CPT kullanıldı?
◼ Öğrencinin STEM OPT hakkı bulunuyor mu?
◼ Yapılacak iş eğitim alanıyla doğrudan ilişkili mi?

En doğru seçenek, öğrencinin programı ve kariyer planı dikkate alınarak DSO ile birlikte belirlenmelidir.

CPT ve OPT Aynı Anda Kullanılabilir mi?

CPT ve OPT farklı izin türleridir. Bir öğrencinin belirli koşullarda eğitim sürecinin farklı dönemlerinde iki haktan da yararlanması mümkün olabilir.

Ancak çalışma tarihleri, haftalık saatler, OPT türü ve akademik yükümlülükler birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca pre-completion OPT kullanımı toplam 12 aylık OPT hakkından düşerken CPT kullanımının etkisi farklıdır.

Aynı veya çakışan tarihlerde birden fazla çalışma yetkisi kullanılması planlanıyorsa öğrenci kendi başına hareket etmemeli, DSO’dan yazılı yönlendirme almalıdır.

Dil Okulu Öğrencileri CPT veya OPT Yapabilir mi?

Yalnızca İngilizce dil eğitimi programına kayıtlı öğrenciler genel olarak CPT veya OPT uygulamalı eğitim haklarından yararlanamaz. Bu çalışma izinleri, öğrencinin uygun bir akademik veya mesleki programda eğitim aldığı alanla bağlantılı pratik deneyim kazanmasını amaçlar.

Bir öğrenci dil eğitiminin ardından uygun bir akademik programa geçerse, yeni program kapsamında çalışma iznine hak kazanıp kazanmadığını DSO ile değerlendirmelidir.

OPT Bittikten Sonra Amerika’da Kalınabilir mi?

OPT’nin sona ermesi, öğrenciye otomatik olarak kalıcı çalışma veya oturum hakkı vermez.

Öğrencinin Amerika’da kalmaya devam edebilmesi için geçerli başka bir statü veya zamanında başlatılmış uygun bir işlem bulunmalıdır. Olası seçenekler öğrencinin durumuna göre şunları içerebilir:

• Yeni bir akademik programa başlamak,

• Uygun koşullarda daha ileri bir eğitim seviyesine geçmek,

• STEM OPT uzatmasına başvurmak,

• İşveren sponsorluğunda uygun bir çalışma statüsüne geçmek,

• Başka bir göçmen olmayan statüye geçiş başvurusu yapmak,

• Amerika’dan zamanında ayrılmak.

F-1 öğrencileri, eğitimlerini ve izin verilen uygulamalı eğitim dönemlerini tamamladıktan sonra belirli koşullar altında 60 günlük hazırlık süresine sahip olabilir. Bu süre çalışma izni değildir ve öğrencinin OPT bitiminden sonra çalışmaya devam etmesine izin vermez.

CPT ve OPT Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

CPT ve OPT haklarının yanlış kullanılması öğrencinin göçmenlik statüsünü etkileyebilir. En sık yapılan hatalar şunlardır:

○ DSO veya USCIS onayı gelmeden çalışmaya başlamak
○ EAD kartındaki başlangıç tarihinden önce işe başlamak
○ Eğitim alanıyla ilgisi olmayan bir işte çalışmak
○ İşveren veya adres değişikliğini bildirmemek
○ İşsizlik süresi sınırını takip etmemek
○ 12 aylık tam zamanlı CPT sınırını gözden kaçırmak
○ STEM OPT için E-Verify şartını kontrol etmemek
○ Form I-983 yükümlülüklerini yerine getirmemek
○ OPT başvuru dönemini kaçırmak
○ Başvuruyu güncel olmayan belge veya ücret bilgisiyle yapmak

USCIS başvuru ücretleri ve işlem süreleri değişebilir. Bu nedenle Form I-765 gönderilmeden önce USCIS ücret hesaplama aracı ve güncel işlem süresi sayfası kontrol edilmelidir.

CPT ve OPT İçin Stratejik Kariyer Planlaması

CPT ve OPT yalnızca çalışma izni değil, öğrencinin Amerika’daki kariyerini şekillendiren önemli araçlardır.

Etkili bir planlama için:

1. Eğitimin ilk dönemlerinde DSO ile çalışma seçenekleri görüşülmelidir.

2. Akademik bölümün staj ve kredi koşulları öğrenilmelidir.

3. CPT süreleri düzenli olarak kaydedilmelidir.

4. Mezuniyet tarihi ve OPT başvuru takvimi birlikte planlanmalıdır.

5. Öz geçmiş ve iş başvuruları OPT başlamadan önce hazırlanmalıdır.

6. Yapılan her işin eğitim alanıyla ilişkisi yazılı olarak açıklanabilmelidir.

7. STEM uygunluğu ve işverenin E-Verify durumu önceden kontrol edilmelidir.

8. İşsizlik günleri düzenli olarak takip edilmelidir.

Doğru zamanlama, öğrencinin mezuniyet sonrası çalışma hakkını daha verimli kullanmasına ve izinsiz çalışma riskinden kaçınmasına yardımcı olur.

Sonuç: CPT ve OPT Hakları Dikkatli Kullanılmalı

CPT ve OPT, Amerika’da F-1 statüsüyle eğitim alan öğrencilerin akademik bilgilerini profesyonel deneyime dönüştürmesine yardımcı olan iki önemli çalışma seçeneğidir.

CPT, mezuniyet öncesinde ve müfredata bağlı stajlar için kullanılır. OPT ise öğrencinin eğitim alanıyla ilişkili profesyonel işlerde çalışmasını sağlar ve çoğunlukla mezuniyetten sonra tercih edilir. Uygun STEM mezunları 24 aylık uzatmayla toplam çalışma süresini 36 aya çıkarabilir.

Bununla birlikte her çalışma planı öğrencinin okulu, eğitim seviyesi, programı, önceki izinleri ve işin niteliğine göre ayrı değerlendirilmelidir. Öğrenciler yalnızca arkadaş deneyimlerine veya internetteki eski bilgilere güvenmemeli; DSO, Study in the States ve USCIS tarafından yayımlanan güncel talimatları kontrol etmelidir.