EES Tam Olarak Devrede: Schengen Sınırında Kimler Muaf?

Avrupa Birliği’nin Giriş-Çıkış Sistemi (EES), 10 Nisan 2026’dan bu yana tüm dış Schengen sınır geçiş noktalarında tam kapasiteyle uygulanıyor. Avrupa Komisyonu’nun 27 Temmuz 2026 tarihli açıklamasına göre sistem, faaliyete geçmesinden bu yana 145 milyondan fazla giriş ve çıkış kaydetti.

Kısa süreli Schengen seyahati yapan milyonlarca üçüncü ülke vatandaşı EES kapsamında biyometrik olarak kaydedilirken, bazı yolcu grupları sistemin dışında tutuluyor.

Bu kişiler için sınır kontrolü tamamen ortadan kalkmıyor. Pasaport veya kimlik belgeleri ile gerekli durumlarda uzun süreli vize ya da oturma izinlerinin gösterilmesine devam ediliyor. Ancak EES kaydı kapsamında parmak izi ve yüz görüntüsü alınmıyor.

EES Kimleri Kapsıyor?

EES, Schengen Bölgesi’ne kısa süreli seyahat eden ve sistem kapsamındaki üçüncü ülke vatandaşlarının sınır hareketlerini elektronik ortamda kaydediyor.

Kayıt sırasında temel olarak:

• Seyahat belgesi bilgileri

• Yüz görüntüsü

• Parmak izi

• Giriş tarihi ve yeri

• Çıkış tarihi ve yeri

• Giriş reddi bilgileri

sisteme işlenebiliyor.

Ama bu uygulama Schengen sınırından geçen herkese uygulanmıyor.

AB ve EFTA Vatandaşları EES’e Kaydedilmiyor

Avrupa Birliği ülkelerinin vatandaşları EES kapsamında kayıt altına alınmıyor.

Aynı şekilde:

• İzlanda

• Lihtenştayn

• Norveç

• İsviçre

vatandaşları da EES biyometrik kayıt sürecine tabi değil.

Bu kişilerin serbest dolaşım hakları nedeniyle sınır geçişleri üçüncü ülke vatandaşlarına uygulanan EES sistemi üzerinden yürütülmüyor.

Andorra, Monako ve San Marino Vatandaşları da Muaf

EES kaydından muaf tutulan bir diğer grup bazı küçük Avrupa devletlerinin vatandaşlarından oluşuyor.

Buna göre:

• Andorra vatandaşları

• Monako vatandaşları

• San Marino vatandaşları

• Vatikan Şehir Devleti veya Kutsal Makam tarafından düzenlenmiş pasaport sahipleri

EES sistemine kaydedilmiyor.

Bu yolcuların sınır kontrolleri kendi statülerine göre gerçekleştirilmeye devam ediyor.

Uzun Süreli Vize Sahipleri EES’e Kaydediliyor mu?

EES açısından en önemli muafiyetlerden biri uzun süreli vize ve oturma izni sahiplerini ilgilendiriyor.

EES’i uygulayan bir Avrupa ülkesi tarafından verilmiş geçerli uzun süreli vize veya oturma iznine sahip üçüncü ülke vatandaşları genel olarak EES’e kaydedilmiyor.

Örneğin kişinin geçerli bir uzun süreli oturum statüsü bulunuyorsa Schengen sınırında kısa süreli turist statüsündeki bir yolcu gibi yeni EES biyometrik kaydı oluşturulması gerekmiyor.

Sınır kontrolünde pasaportla birlikte ilgili oturum izni veya uzun süreli vizenin gösterilmesi gerekiyor.

Kıbrıs ve İrlanda İçin Önemli İstisna

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Kıbrıs veya İrlanda tarafından verilmiş oturma izni ya da uzun süreli vize sahibi olmak, EES kaydından otomatik muafiyet sağlamıyor.

Avrupa Komisyonu’nun açıklamasına göre Kıbrıs veya İrlanda tarafından düzenlenmiş uzun süreli vize ve oturma izinlerine sahip üçüncü ülke vatandaşları EES’e kaydediliyor.

Dolayısıyla “AB ülkesinden oturumum var, EES’ten mutlaka muafım” şeklindeki genel bir yaklaşım doğru değil.

Belgenin hangi ülke tarafından düzenlendiği önem taşıyor.

AB Vatandaşlarının Aile Üyeleri İçin Muafiyet

EES muafiyetlerinin bir diğer önemli bölümü aile üyelerini ilgilendiriyor.

AB vatandaşı olmayan ancak:

• Bir AB vatandaşının,

• İzlanda vatandaşının,

• Lihtenştayn vatandaşının,

• Norveç vatandaşının,

• İsviçre vatandaşının

aile üyesi olan kişiler, geçerli bir ikamet kartı veya oturma iznine sahip olmaları hâlinde EES kaydından muaf tutulabiliyor.

Bu aile üyeleri arasında örneğin:

• Eş

• Çocuk

• Bakmakla yükümlü olunan ebeveyn

bulunabilir.

Muafiyetin uygulanması açısından kişinin ilgili aile üyesiyle aynı anda seyahat etmesi zorunlu değil.

Fransız Vatandaşının Faslı Eşi Örneği

Avrupa Komisyonu bu durumu somut bir örnekle açıklıyor.

Bir Fransız vatandaşıyla evli olan Fas vatandaşı kişinin Fransa tarafından verilmiş uygun bir oturum kartına sahip olduğunu düşünelim.

Bu kişi Schengen sınırında EES’e kaydedilmez.

Geçerli oturum belgesi, kişinin EES kapsamındaki kısa süreli ziyaretçi statüsünden farklı bir hukuki konuma sahip olduğunu gösterir.

Oturum Kartı Yoksa Ne Oluyor?

Aile bağı tek başına EES muafiyeti için her durumda yeterli değil.

AB vatandaşı olmayan aile üyesinin uygun bir ikamet kartı veya oturma iznine sahip olmaması hâlinde kişi EES kapsamında kaydedilebilir.

Avrupa Komisyonu buna da örnek veriyor:

Litvanya vatandaşıyla evli bir Kanada vatandaşının Litvanya tarafından düzenlenmiş uygun bir oturum belgesi bulunmuyorsa kişi EES’e kaydedilir.

Dolayısıyla aile bağı ile oturum belgesi birlikte değerlendirilmelidir.

Muaf Olanlardan Parmak İzi ve Yüz Görüntüsü Alınıyor mu?

EES muafiyeti bulunan yolcular, sistem kapsamında biyometrik kayıt işlemine tabi tutulmuyor.

Bu nedenle EES kaydı amacıyla:

• Parmak izi

• Yüz taraması

yapılması gerekmiyor.

Ancak bu durum sınır kontrolünden muaf oldukları anlamına gelmiyor.

Yolcular yine pasaport veya kimliklerini ve gerekiyorsa:

• Oturma izinlerini

• İkamet kartlarını

• Uzun süreli vizelerini

sınır görevlilerine göstermek zorunda.

Türk Vatandaşları Açısından Ne Anlama Geliyor?

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının büyük bölümü kısa süreli Schengen seyahatlerinde EES kapsamına giriyor.

Örneğin turistik Schengen vizesiyle seyahat eden ve Avrupa’da uzun süreli oturum hakkı bulunmayan bir Türk vatandaşı EES kapsamında kayıt altına alınabilir.

Buna karşılık EES’i uygulayan bir ülkeden geçerli uzun süreli oturma izni bulunan bir Türk vatandaşı, ilgili muafiyet şartlarını karşılıyorsa EES kaydına tabi olmayabilir.

Bu nedenle Türk vatandaşları açısından yalnızca pasaport değil, Avrupa’daki mevcut oturum statüsü de EES uygulamasını belirleyen faktörlerden biri hâline geliyor.

EES Tam Olarak Ne Zaman Devreye Girdi?

EES ilk olarak 12 Ekim 2025 tarihinde aşamalı şekilde uygulanmaya başladı.

Yaklaşık altı aylık geçiş sürecinin ardından sistem 10 Nisan 2026 tarihinde tüm dış Schengen sınır geçiş noktalarında tam operasyonel hâle geldi.

Böylece kısa süreli üçüncü ülke yolcularının giriş ve çıkışlarının pasaport damgaları üzerinden takip edildiği sistemin yerini büyük ölçüde elektronik kayıt aldı.

27 Temmuz 2026 itibarıyla EES üzerinden 145 milyondan fazla giriş ve çıkış kaydı oluşturuldu.

Neden Önemli?

EES’in yolcular üzerindeki etkisi yalnızca sınırda parmak izi verilmesinden ibaret değil.

Yeni sistem sayesinde Schengen ülkeleri kısa süreli üçüncü ülke vatandaşlarının:

• Girişlerini

• Çıkışlarını

• İzin verilen kalış sürelerini

• Olası süre aşımlarını

• Biyometrik kimliklerini

daha sistematik biçimde takip edebiliyor.

Ancak uzun süreli oturum hakkı veya Avrupa hukukundan kaynaklanan belirli serbest dolaşım hakları bulunan kişiler için farklı kurallar uygulanıyor.

Bu nedenle yolcuların seyahat öncesinde yalnızca “EES uygulanıyor mu?” sorusunu değil, “Ben EES kapsamında mıyım?” sorusunu da kontrol etmesi gerekiyor.