Schengen SIS Veri Hakları: Erişim, Düzeltme ve Silme Rehberi

Schengen SIS veri hakları, Schengen Bilgi Sistemi'nde kendisi hakkında kişisel veri bulunan kişilere bu kayıtları öğrenme, yanlış bilgileri düzelttirme ve hukuka aykırı şekilde saklanan verilerin silinmesini isteme imkânı sağlıyor. SIS'te bir uyarıyı oluşturan ülke, kaydın doğruluğundan, güncelliğinden ve hukuka uygun biçimde sisteme girilip saklanmasından sorumlu.

Bu haklar özellikle SIS kaydı bulunduğundan şüphelenen, kimliğinin başka biri tarafından kullanılmış olabileceğini düşünen veya sistemde yanlış bilgi bulunduğunu değerlendiren kişiler açısından önemli.

SIS'teki Kişisel Veriler Nasıl Korunuyor?

SIS'te veri koruma sorumluluğu farklı seviyelerde yürütülüyor.

Bir uyarıyı sisteme ekleyen ülke, o kaydın veri sahibi konumunda. Bu ülkenin verilerin:

• doğru,

• güncel,

• hukuka uygun şekilde sisteme girilmiş,

• hukuka uygun şekilde saklanmış

olmasını sağlaması gerekiyor.

Ulusal veri koruma makamları kendi ülkelerindeki SIS veri işleme faaliyetlerini denetliyor. Merkezi SIS altyapısında eu-LISA tarafından gerçekleştirilen veri işlemleri ise Avrupa Veri Koruma Denetmeni tarafından gözetiliyor. Bu yapı ulusal ve AB seviyesinde birlikte çalışan bir denetim mekanizması oluşturuyor.

Hakkımda SIS Kaydı Olup Olmadığını Öğrenebilir miyim?

Evet. SIS mevzuatı kişilere kendileriyle ilgili verilerin sistemde işlenip işlenmediğini öğrenme ve mevcut verilere erişme hakkı tanıyor.

SIS halka açık bir internet sorgulama sistemi değil. Bu nedenle ad, pasaport numarası veya kimlik bilgisi girilerek doğrudan SIS sorgusu yapılamıyor.

Erişim hakkının kullanılabilmesi için SIS kullanan ülkelerden birindeki yetkili makam üzerinden resmi talepte bulunulması gerekiyor. Avrupa Veri Koruma Kurulu, bu amaçla ülkelerin yetkili makamlarını ve başvuru prosedürlerini içeren bir rehber yayımlıyor.

Yanlış SIS Kaydı Nasıl Düzeltilir?

Bir kişi kendisiyle ilgili SIS verisinin yanlış olduğunu tespit ederse düzeltme talep edebilir.

Örneğin:

• yanlış isim,

• hatalı doğum bilgisi,

• yanlış kimlik belgesi bilgisi,

• başka biriyle karıştırılma,

• güncelliğini kaybetmiş veri

gibi durumlarda düzeltme hakkı kullanılabilir.

SIS mevzuatı, yanlış kişisel verilerin düzeltilmesini açık bir veri koruma hakkı olarak tanıyor.

Ancak uyarının esas içeriğini değiştirme yetkisi, kaydı oluşturan ülkenin sorumluluğunda bulunuyor.

SIS Kaydı Silinebilir mi?

Evet, ancak her kayıt talep üzerine otomatik olarak silinmez.

Kişinin verilerinin SIS'te hukuka aykırı şekilde saklandığı tespit edilirse bu verilerin silinmesini isteme hakkı bulunuyor.

Bu nedenle “SIS kaydımı istemiyorum, silinsin” şeklindeki bir talep ile “bu veri hukuka aykırı veya yanlış tutuluyor” iddiası aynı şey değil.

Silme hakkının temel amacı hukuka aykırı şekilde işlenen kişisel verilerin sistemden çıkarılmasını sağlamak.

Kimliğim Başka Biri Tarafından Kullanılıyorsa Ne Olur?

SIS veri koruma sistemindeki önemli konulardan biri kimlik kötüye kullanımı.

Bir kişi sahte kimlik belgesi kullanabilir veya başka bir kişiye ait gerçek kimlik bilgileriyle suç işleyebilir ya da Schengen bölgesine giriş yapmaya çalışabilir. Bu durum gerçek kimlik sahibi açısından sınır veya polis kontrollerinde yanlış eşleşme riskine yol açabilir.

Böyle bir durumdan şüphelenen kişinin ilgili erişim irtibat noktasına başvurması mümkün.

Yanlış kişiyle karıştırılmayı önlemek amacıyla, gerçek kimlik sahibinin açık rızasıyla bazı bilgiler SIS uyarısına ilişkilendirilebilir.

Bunlar arasında:

• ad ve soyadı,

• doğum tarihi ve doğum yeri,

• daha önce kullanılan isimler,

• vatandaşlık bilgileri,

yer alabiliyor.

Kimlik Kötüye Kullanımında Eklenen Veriler Herkes Tarafından Görülür mü?

Hayır.

Kimliği kötüye kullanılan gerçek kişiye ait ek veriler yalnızca yanlış kimliği kullanan kişi hakkındaki SIS uyarısına erişim yetkisine sahip makamlar tarafından görülebiliyor.

Bu bilgilerin amacı yalnızca kişinin yanlış şekilde tanımlanmasını önlemek.

Ayrıca bu verilerin eklenmesi kişinin açık rızasına bağlı. Kimliği kötüye kullanan kişi hakkındaki uyarı kaldırıldığında bağlantılı verilerin de kaldırılması gerekiyor. Gerçek kimlik sahibi daha erken kaldırılmasını da talep edebiliyor.

SIS Veri Hakları Hangi Ülkede Kullanılabilir?

SIS açısından önemli avantajlardan biri, hakların yalnızca uyarıyı oluşturan ülkede kullanılmak zorunda olmaması.

Avrupa Komisyonu'na göre erişim, düzeltme ve silme hakları SIS kullanan herhangi bir ülkede kullanılabiliyor.

Avrupa Veri Koruma Kurulu da kişinin seçtiği bir Schengen ülkesindeki yetkili makama başvurabileceğini belirtiyor. Ülkelerin prosedürleri ve başvuru makamları farklılık gösterebildiğinden resmi SIS veri hakları rehberinin kontrol edilmesi gerekiyor.

Mahkemeye Başvurma ve Tazminat Hakkı Var mı?

Evet.

SIS mevzuatı yalnızca erişim, düzeltme ve silme haklarını tanımıyor.

Bir kişi veri koruma hukukunun ihlal edildiğini düşünüyorsa:

• yetkili makamlara başvurabilir,

• mahkeme yoluna gidebilir,

• verinin düzeltilmesini veya silinmesini talep edebilir,

• zarar oluşmuşsa tazminat talebinde bulunabilir.

Bu haklar ilgili ülkenin ulusal prosedürleri kapsamında kullanılıyor.

SIS kullanan ülkeler ayrıca mahkemeler veya yetkili makamlar tarafından verilen nihai kararların diğer SIS ülkelerinde de tanınması ve uygulanması konusunda karşılıklı bir sistem oluşturmuş durumda.

Türkiye'den Bir Kişi SIS Verilerine Erişim Talep Edebilir mi?

Türkiye SIS kullanan ülkeler arasında bulunmasa da SIS'te kendisi hakkında veri bulunduğunu düşünen bir kişi haklarını SIS kullanan ülkelerden biri üzerinden kullanabilir.

Avrupa Veri Koruma Kurulu, SIS veri haklarının kullanılmasında seçilen Schengen ülkesindeki yetkili makamla iletişime geçilmesini belirtiyor.

Dolayısıyla kişinin AB vatandaşı olması şart değil. Önemli olan, SIS'te kendisiyle ilgili kişisel veri işleniyor olması.

Sonuç

SIS geniş kapsamlı bir güvenlik ve sınır yönetimi sistemi olsa da sistemde tutulan kişisel veriler kontrolsüz değil.

Kişilerin:

• kendileriyle ilgili veri bulunup bulunmadığını öğrenme,

• verilere erişme,

• yanlış bilgileri düzelttirme,

• hukuka aykırı verileri sildirme,

• kimlik kötüye kullanımına karşı koruma talep etme,

• gerektiğinde mahkemeye veya yetkili makama başvurma,

• zarar halinde tazminat isteme

hakları bulunuyor.

Özellikle kimlik hırsızlığı veya yanlış eşleşme şüphesinde resmi SIS veri erişim prosedürünün kullanılması, kişinin kendisi hakkında hangi verilerin işlendiğini anlamasının en doğru yolu.