Sırbistan Carta Serbica: Kimler Oturum İzni Alabilir?

Sırbistan vatandaşlığı olmayan ancak Sırp kökenli kişiler için ülkede yaşamanın özel bir yolu bulunuyor. Sırbistan hükümetinin desteklediği Carta Serbica programı, yurt dışında doğan veya yabancı ülke vatandaşlığına sahip olan Sırp kökenlilerin ülkede geçici oturum başvurusu yapabilmesine olanak tanıyor.

Sırbistan'ın resmî Welcome to Serbia platformunda tanıtılan program, özellikle başka ülkelerde yaşayan Sırp diasporasının ülkelerine dönmesini, yerel yaşamla yeniden bağ kurmasını ve çalışma imkânlarını değerlendirmesini hedefliyor.

Üstelik program yalnızca Sırbistan'da doğanları kapsamıyor. Sırp kökenini gerekli belgelerle kanıtlayabilen ve diğer yasal koşulları karşılayan yabancı vatandaşlar da başvuru kapsamında değerlendirilebiliyor.

Peki Carta Serbica kimlere açık, Sırp kökeni nasıl kanıtlanıyor ve oturum izni çalışma hakkı sağlıyor mu?

Carta Serbica Nedir, Kimleri Kapsıyor?

Carta Serbica, Sırbistan vatandaşlığı bulunmayan Sırp kökenli kişilerin ülkede geçici oturum elde etmesini kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen bir program.

2022 yılında başlatılan girişim, Sırbistan hükümetinin desteği ve Returning Point (Tačka Povratka) organizasyonunun çalışmalarıyla hayata geçirildi.

Program kapsamında başvuru yapabilecek gruplar arasında şunlar bulunuyor:

• Eski Yugoslavya cumhuriyetlerinde doğmuş Sırp kökenli kişiler.

• Sırbistan dışında doğmuş Sırp kökenli diaspora mensupları.

• Sırbistan vatandaşlığına sahip olmayan Sırp kökenli yabancı ülke vatandaşları.

• Daha önce Sırbistan vatandaşlığından ayrılmış, Sırp kökeni bulunan kişiler.

• Sırp kökenli olduğunu belgeleyebilen ve vatandaşlık elde edemeyen kişiler.

Programın temel amacı, bu kişilerin Sırbistan'daki yaşam, çalışma ve yerleşme seçeneklerini değerlendirebilmesine yardımcı olmak.

Ancak Carta Serbica bütün yabancı ülke vatandaşlarına açık, genel bir oturum programı değil. Başvuru için Sırp kökeninin uygun belgelerle kanıtlanması ve yasal oturum koşullarının karşılanması gerekiyor.

Sırbistan Neden Yurt Dışındaki Vatandaşlarını ve Diasporasını Geri Çağırıyor?

Sırbistan hükümeti, yurt dışında yaşayan Sırp kökenli topluluklarla ilişkilerin güçlendirilmesini önemli hedeflerinden biri olarak görüyor.

Ülkenin resmî bilgilendirme platformunda, yurt dışında doğup Sırbistan'da yaşamayı tercih eden kişilerin ülkenin toplumsal ve ekonomik gelişimine katkı sağlayabileceği vurgulanıyor.

Bu yaklaşım kapsamında:

• Yurt dışında yaşayan Sırp kökenli kişilerin ülkeyle bağlarının güçlendirilmesi.

• Nitelikli çalışanların ve uzmanların ülkeye dönüşünün desteklenmesi.

• Diasporayla yerel iş dünyası arasında bağlantı kurulması.

• Sırbistan'da çalışma, eğitim ve yaşam seçeneklerinin erişilebilir hale getirilmesi.

• Yabancı vatandaşlığı bulunan Sırp kökenlilerin yasal ikamet süreçlerinin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Returning Point girişimi de kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yaparak bu süreçlere destek sağlıyor.

Sırp Kökeni Nasıl Kanıtlanıyor?

Carta Serbica başvurularında en önemli koşullardan biri, başvuru sahibinin Sırp kökenini belgelendirmesi.

Returning Point tarafından yayımlanan program açıklamasında iki temel kanıt türü öne çıkıyor:

• Resmî belgeler: Başvuru sahibinin veya doğrudan atasının Sırp kökenli olduğunu açıkça gösteren yerli ya da yabancı kamu belgeleri.

• Kilise kayıtları: Sırp Ortodoks Kilisesi tarafından düzenlenen ve başvuru sahibinin ya da atasının Sırp kökenini destekleyen vaftiz belgesi.

Başvuru sahibinin kendi belgesi yerine annesi, babası veya doğrudan atasına ait belgeyi kullanması durumunda aile bağının da kanıtlanması gerekiyor.

Bu amaçla ilgili nüfus kayıtları, doğum belgeleri ve soy bağını gösteren diğer resmî evraklar istenebiliyor.

Yabancı ülkelerden alınan belgeler için doğrulama, tanıma veya tercüme işlemleri gerekebiliyor.

Yalnızca Sırbistan'da doğmuş olmak veya ülkede aile üyelerinin bulunması, Carta Serbica kapsamında gerekli Sırp kökeni koşulunun otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmiyor.

Carta Serbica Oturum İzni İçin Hangi Belgeler Gerekiyor?

Returning Point'in program açıklamasında yer alan başlıca belge grupları şunlar:

• Geçerli yabancı pasaport.

• Geçici oturum başvuru formu.

• Sırp kökenini kanıtlayan resmî belgeler.

• Gerekiyorsa doğrudan ata ile akrabalığı gösteren kayıtlar.

• Sırbistan'daki konaklama veya ikamet adresinin kayıt belgesi.

• Planlanan ikamet süresi boyunca geçim imkânını gösteren belgeler.

• Geçerli sağlık sigortası kanıtı.

• İlgili idari harçların ödendiğine ilişkin belge.

• Başvuru sisteminin talep ettiği fotoğraf ve kimlik bilgileri.

Geçim imkânının kanıtlanmasında başvuru sahibinin durumuna göre banka hesabı, gelir, çalışma sözleşmesi, emeklilik ödemesi veya uygun diğer mali belgeler değerlendirilebiliyor.

Belge listesi başvuru sahibinin vatandaşlığına, yasal kalış durumuna ve güncel başvuru prosedürüne göre değişebileceğinden, başvuru sırasında yetkili Sırbistan makamlarının istediği evraklar esas alınıyor.

Carta Serbica Oturum İzni Kaç Yıllık Veriliyor?

Carta Serbica programının Returning Point tarafından yayımlanan açıklamasında, Sırp kökenli yabancılar için bir yıllık geçici oturum ve uzatma imkânı belirtiliyor.

Bununla birlikte Sırbistan'da yabancıların geçici oturumuna ilişkin mevzuat daha sonra güncellendi.

Güncel Welcome to Serbia bilgilendirmesine göre, yabancıların geçici oturum izinleri başvuru gerekçesi ve sunulan belgelere bağlı olarak üç yıla kadar verilebiliyor.

Bu iki bilgi aynı anlama gelmiyor:

• Carta Serbica'nın program açıklamasında bir yıllık, uzatılabilir oturum modeli tanımlanıyor.

• Güncel genel oturum mevzuatında başvurunun dayanağına göre üç yıla kadar izin düzenlenebilmesi mümkün.

• Başvuru sahibine verilecek gerçek izin süresi, başvurunun hukuki dayanağı ve yetkili makamın değerlendirmesine bağlı.

Bu nedenle Carta Serbica kapsamında başvuru yapan herkesin otomatik olarak üç yıllık oturum alacağı söylenemez.

Carta Serbica ile Sırbistan'da Çalışılabilir mi?

Carta Serbica programı, Sırp kökenli yabancıların Sırbistan'da yaşamasının yanında çalışma seçeneklerini değerlendirebilmesini de hedefliyor.

Returning Point'in program açıklamasında geçici oturum ve çalışma izni süreçlerinin kolaylaştırılması öne çıkarılıyor.

Ancak güncel Sırbistan mevzuatında çalışma hakkı, verilen iznin türüne ve hukuki dayanağına bağlı.

• Bazı yabancılar için birleşik oturum ve çalışma izni düzenlenebiliyor.

• Bazı geçici oturum türlerinde, yasal dayanağa bağlı olarak ayrıca birleşik izin gerekmeksizin çalışma hakkı tanınabiliyor.

• Geçici oturum kartında kişinin çalışma hakkı bulunup bulunmadığı belirtiliyor.

• Oturum iznine sahip olmak her durumda otomatik çalışma hakkı anlamına gelmiyor.

Dolayısıyla Carta Serbica başvurusunda çalışma planı bulunan kişilerin, kendilerine uygulanacak izin türünü ve çalışma koşullarını ayrıca doğrulamaları gerekiyor.

Sırbistan Carta Serbica Başvurusu Nasıl Yapılıyor?

Sırbistan'ın güncel yabancılar portalı, geçici oturum başvurularının uygun başvuru gerekçesi seçilerek elektronik ortamda başlatılmasına olanak tanıyor.

Başvuru süreci genel olarak şu aşamalardan oluşuyor:

• Vatandaşlık ve giriş koşulları: Başvuru sahibinin mevcut pasaportu ve Sırbistan'a girişte tabi olduğu vize kuralları kontrol ediliyor.

• Başvuru gerekçesi: Sırp kökenine dayanan uygun geçici oturum kategorisi belirleniyor.

• Belgelerin hazırlanması: Kimlik, köken, adres, sağlık sigortası ve mali yeterlilik belgeleri hazırlanıyor.

• Başvurunun sunulması: Uygun başvurular yabancılar portalı üzerinden veya mevzuatın izin verdiği durumlarda yetkili makama şahsen iletiliyor.

• Resmî değerlendirme: Belgeler ve yasal şartlar ilgili makamlar tarafından inceleniyor.

• Biyometrik işlemler: Başvuru koşulları karşılandığında gerekli biyometrik kayıt işlemleri gerçekleştiriliyor.

• İznin düzenlenmesi: Onaylanan başvurular için geçerli oturum belgesi düzenleniyor.

Güncel sistemde yabancılara verilen geçici oturum belgeleri biyometrik kart biçiminde düzenleniyor.

Başvurunun işleme alınması, oturum izninin kesinlikle onaylanacağı anlamına gelmiyor.

Carta Serbica Başvurusu İnternetten Yapılabiliyor mu?

Sırbistan, yabancıların ikamet işlemleri için merkezi bir elektronik başvuru altyapısı kullanıyor.

Welcome to Serbia yabancılar portalı, başvuru sahibinin seçtiği yasal ikamet gerekçesine göre uygun başvuru türünü belirliyor.

Başvuru gerekçesine bağlı olarak:

• Geçici oturum başvurusu internet üzerinden yapılabiliyor.

• Mevzuatın izin verdiği durumlarda yetkili makama şahsen başvuru yapılabiliyor.

• Birleşik oturum ve çalışma izni başvuruları elektronik ortamda gerçekleştiriliyor.

• Gerekli görülmesi halinde biyometrik işlemler için şahsen katılım isteniyor.

Başvurularda pasaport geçerlilik süresi de önem taşıyor. Güncel resmî açıklamaya göre başvuruyla sunulan seyahat belgesinin, talep edilen oturum süresinden en az üç ay daha uzun geçerli olması gerekiyor.

Carta Serbica Oturum İzni Uzatılabilir mi?

Evet. Carta Serbica programı, geçici oturumun gerekli koşullar altında uzatılabilmesine olanak tanıyor.

Returning Point'in açıklamalarında uzatma sürecinde kişinin Sırbistan'daki faaliyetlerini ve geçim kaynaklarını gösteren çeşitli belgelerden söz ediliyor.

Bunlar arasında:

• Çalışma sözleşmesi veya uygun mesleki faaliyet belgeleri.

• Danışmanlık ve hizmet sözleşmeleri.

• Sırbistan'da kayıtlı ticari faaliyetleri gösteren belgeler.

• Taşınmaz mülkiyetine ilişkin belgeler.

• Yurt dışından elde edilen düzenli gelir kanıtları.

• Emeklilik geliri belgeleri bulunabiliyor.

Güncel resmî oturum kurallarına göre uzatma başvurusu, mevcut iznin bitmesine en erken üç ay kala ve en geç izin sona ermeden yapılabiliyor.

Uzatmanın onaylanması, geçerli yasal gerekçenin ve diğer koşulların karşılanmasına bağlı.

Carta Serbica Sırbistan Vatandaşlığı Sağlıyor mu?

Carta Serbica doğrudan vatandaşlık veren bir program değil.

Programın temel işlevi, Sırp kökenli yabancı vatandaşların ülkedeki yasal kalışlarını düzenleyebilmelerine yardımcı olmak.

Sırbistan hükümeti programın tanıtımında, uygun kişilerin oturum izni alabilmesinin yanında vatandaşlığa başvuru seçeneğini de değerlendirebileceğini belirtiyor.

Ancak:

• Geçici oturum ve vatandaşlık farklı hukuki statüler.

• Carta Serbica kapsamında oturum almak otomatik vatandaşlık sağlamıyor.

• Vatandaşlık başvurusu için ilgili mevzuattaki koşulların karşılanması gerekiyor.

• Sırp kökeni üzerinden yapılabilecek farklı vatandaşlık veya kalıcı ikamet başvuruları ayrıca değerlendiriliyor.

Bu nedenle programdan yararlanan kişilerin vatandaşlık konusunda yetkili makamlardan güncel bilgi alması gerekiyor.

Returning Point Nedir, Başvuru Sahiplerine Nasıl Destek Oluyor?

Returning Point (Tačka Povratka), Sırbistan diasporası ile ülkedeki kurumlar arasında bağlantı kurmayı amaçlayan bir girişim.

Organizasyonun faaliyetleri arasında:

• Yurt dışından Sırbistan'a dönmeyi planlayan kişilerin bilgilendirilmesi.

• Oturum, çalışma ve yerleşim süreçlerine ilişkin kaynakların sunulması.

• Yabancı ülkelerde yaşayan Sırp kökenli uzmanlarla bağlantı kurulması.

• İş dünyası ve kamu kurumlarıyla işbirliklerinin desteklenmesi.

• Geri dönüş deneyimlerinin ve başarılı göç hikâyelerinin paylaşılması bulunuyor.

Returning Point'in internet sitesinde taşınma, çalışma, sigorta, belge hazırlama ve girişimcilik gibi başlıklarda ayrı bilgilendirmeler de yer alıyor.

Kuruluş ayrıca Sırbistan'a dönen kişilerin hikâyelerini paylaştığı podcast yayınları hazırlıyor.

Türk Vatandaşları Carta Serbica Programına Başvurabilir mi?

Carta Serbica için belirleyici koşul yalnızca başvuru sahibinin pasaportunun hangi ülkeye ait olduğu değil, Sırp kökeninin uygun belgelerle kanıtlanması.

Dolayısıyla Türkiye vatandaşlığı bulunan ve Sırp kökenini resmî belgelerle gösterebilen kişiler, diğer koşulları da karşılamaları halinde program kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak Türk vatandaşlığına sahip olmak veya Sırbistan'a vizesiz seyahat edebilmek tek başına Carta Serbica'ya başvuru hakkı sağlamıyor.

Sırp kökeni bulunmayan kişiler için çalışma, eğitim, aile birleşimi ve diğer yasal ikamet gerekçeleri ayrı seçenekler olarak değerlendirilmeli.

Sırbistan'da Yaşamak İsteyenler İçin Ne Anlama Geliyor?

Carta Serbica, Sırbistan vatandaşlığı bulunmayan ancak ülkeyle köken bağı olan kişiler açısından özel bir ikamet seçeneği oluşturuyor.

Program, başka ülkelerde doğmuş Sırp kökenli kişilerin Sırbistan'a yerleşme, çalışma hayatına katılma veya emeklilik dönemlerini ülkede geçirme planlarını yasal bir çerçevede değerlendirmesine yardımcı olmayı hedefliyor.

Programdan yararlanmanın temel koşulu, Sırp kökeninin belgelenmesi ve başvuru için gerekli yasal şartların karşılanması.

Sırbistan'ın güncel oturum sistemi ve Returning Point'in sunduğu bilgilendirmeler, başvuru hazırlığında birlikte kullanılabilecek başlıca kaynaklar arasında bulunuyor.