AB Golden Visa ile ABD EB-5 Yatırım Programı Karşılaştırması

AB Golden Visa ile ABD EB-5 karşılaştırması yapılırken yalnızca minimum yatırım tutarlarına bakmak yeterli değildir. Avrupa’daki yatırımcı oturumları çoğunlukla belirli bir ülkede yenilenebilir ikamet hakkı sağlarken ABD EB-5 programı, şartların tamamlanması hâlinde kalıcı oturuma uzanan bir göçmenlik yoludur. Bu nedenle iki seçenek; maliyet, yatırım riski, aile kapsamı, ülkede bulunma planı, vergi yükümlülükleri ve uzun vadeli yaşam hedefleri birlikte değerlendirilerek karşılaştırılmalıdır.

Avrupa Birliği’nde Tek Bir Golden Visa Programı Var mı?

Avrupa Birliği tarafından yürütülen ortak bir Golden Visa programı bulunmaz. Yatırımcı oturumları, ilgili ülkelerin kendi ulusal göç ve ikamet mevzuatlarına göre düzenlenir. Bu nedenle yatırım tutarı, kabul edilen yatırım araçları, yenileme süresi, aile üyeleri, ülkede bulunma şartı ve vatandaşlığa geçiş koşulları ülkeden ülkeye değişir.

Bir ülkeden yatırım yoluyla oturum alınması, yatırımcıya otomatik olarak bütün Avrupa Birliği ülkelerinde yaşama ve çalışma hakkı vermez. Oturum hakkı esas olarak izni veren ülkede kullanılır. Başka bir Avrupa ülkesinde 90 günden uzun süre yaşamak, çalışmak veya eğitim görmek için o ülkenin kendi göçmenlik şartlarının karşılanması gerekebilir.

Schengen bölgesindeki bir ülkenin geçerli oturum izni, diğer Schengen ülkelerine kısa süreli seyahatlerde önemli kolaylık sağlayabilir. Ancak bu hak genel olarak 180 günlük dönem içinde en fazla 90 günlük kısa konaklamalarla sınırlıdır. Güncel Schengen alanı 27 değil, 29 ülkeden oluşmaktadır.

Avrupa’daki Yatırımcı Oturumlarının Temel Yapısı

Avrupa’daki yatırımcı programları çoğunlukla gayrimenkul, yatırım fonu, şirket sermayesi, istihdam oluşturma, bilimsel araştırma veya kültürel katkı gibi farklı yatırım yolları sunar.

Bazı programlarda en düşük görünen tutar geri alınamayan bir katkıya dayanabilir. Fon, şirket veya gayrimenkul seçeneklerinde ise sermayenin geri kazanılma ihtimali bulunmakla birlikte piyasa, likidite ve değer kaybı riski ortaya çıkar.

Güncel örneklerden bazıları şunlardır:

• Yunanistan’da standart gayrimenkul eşikleri bölgeye göre 400.000 veya 800.000 avrodur. Belirli kullanım dönüşümü yapılan ya da korunması gereken tarihî taşınmazlarda 250.000 avroluk özel seçenek uygulanabilir.

• Portekiz’de 250.000 avroluk kültürel katkı ile 500.000 avroluk fon, araştırma ve şirket yatırımı yolları bulunur. Gayrimenkul satın alma artık uygun yatırım seçenekleri arasında değildir.

• İtalya’da yenilikçi girişim yatırımı 250.000 avrodan, şirket yatırımı 500.000 avrodan başlar. Kamu yararına katkı ve devlet tahvili seçeneklerinde daha yüksek tutarlar uygulanır.

Bu örnekler, Avrupa’daki programların tek bir 250.000–500.000 avroluk aralığa indirgenemeyeceğini gösterir. Gerçek eşik; ülkeye, yatırım aracına, bölgeye ve taşınmazın niteliğine göre değişebilir.

ABD EB-5 Yatırımcı Programı Nedir?

ABD EB-5, yalnızca geçici oturum sağlayan bir yatırımcı vizesi değildir. Program, uygun yatırım ve istihdam şartlarını karşılayan yatırımcılar ile belirli aile üyelerinin ABD’de yasal kalıcı oturum sahibi olabilmesine yönelik bir göçmenlik kategorisidir.

Güncel temel yatırım eşikleri şöyledir:

• Hedeflenen istihdam bölgesi veya uygun altyapı projesi için en az 800.000 ABD doları

• Diğer uygun yatırımlar için en az 1.050.000 ABD doları

Hedeflenen istihdam bölgeleri, kırsal alanları veya yüksek işsizlik oranına sahip uygun bölgeleri kapsayabilir. Bu tutarların ilerleyen dönemlerde enflasyona göre yeniden ayarlanması öngörülmektedir.

Yatırılan sermayenin yasal kaynaktan elde edilmiş olması, yatırımcının kontrolünde bulunması ve ticari risk altında tutulması gerekir. Sermayenin geri ödeneceğine dair koşulsuz garanti verilen modeller, programın yatırım riski şartıyla bağdaşmayabilir.

EB-5 Programındaki 10 Kişilik İstihdam Şartı

EB-5 yatırımının en az 10 uygun çalışan için tam zamanlı ve kalıcı istihdam oluşturması veya gerekli durumlarda mevcut istihdamı koruması gerekir. Yatırımcı, eşi ve çocukları bu sayıya dâhil edilmez.

Doğrudan yatırım modelinde işletmenin oluşturduğu gerçek çalışan pozisyonları öne çıkar. Bölgesel merkez bağlantılı projelerde ise program şartlarına uygun ekonomik yöntemlerle hesaplanan dolaylı istihdamlar da değerlendirmeye alınabilir.

Bu istihdam koşulu, EB-5’i Avrupa’daki birçok yatırımcı oturumundan ayırır. Avrupa programlarında yatırım yapılması yeterli olabilirken EB-5 sürecinde yatırımın ekonomik faaliyet ve istihdam üzerindeki etkisinin ayrıca belgelenmesi gerekir.

Oturum Statüsü Açısından En Önemli Fark

Avrupa yatırımcı programları genellikle geçici veya yenilenebilir bir ulusal oturum izniyle başlar. Kalıcı oturum veya vatandaşlık için yatırımın dışında ülkede bulunma süresi, dil, entegrasyon, sabıka kaydı ve diğer koşullar aranabilir.

ABD EB-5 ise göçmenlik temelli bir süreçtir. Yatırımcı ve uygun aile üyeleri gerekli aşamaları tamamladığında başlangıçta koşullu kalıcı oturum elde eder. Yatırım ve istihdam koşullarının yerine getirildiğinin kanıtlanmasının ardından koşulların kaldırılması için ayrı işlem yapılır.

EB-5 üzerinden edinilen ilk kalıcı oturum statüsü iki yıllık koşula bağlıdır. Süre sonunda yatırımın ve istihdam şartlarının uygun biçimde sürdürüldüğünü göstermek amacıyla koşulların kaldırılmasına yönelik başvuru yapılır.

Bu nedenle Avrupa’daki yenilenebilir oturum kartı ile ABD’deki koşullu kalıcı oturum aynı hukuki statü değildir.

İşlem Süreleri Gerçekten Ne Kadar?

Avrupa Golden Visa başvurularının tamamının 3–6 ay içinde sonuçlandığını söylemek doğru değildir. Süre; ülkeye, başvuru yoğunluğuna, yatırım türüne, güvenlik incelemesine, randevu kapasitesine ve belgelerin eksiksizliğine göre değişebilir.

Bazı programlarda yatırım işlemi kısa sürede tamamlanmasına rağmen biyometri randevusu veya oturum kartı süreci daha uzun sürebilir. Başvurunun sisteme kaydedilmesi ile fiziksel oturum kartının alınması aynı aşama değildir.

EB-5 süreci de tek bir işlemden oluşmaz. Yatırımcı dilekçesi, vize kontenjanı, konsolosluk veya statü değişikliği işlemi, koşullu kalıcı oturum ve koşulların kaldırılması gibi birbirini takip eden aşamalar bulunur.

EB-5 vizeleri yıllık sayısal sınırlamalara tabidir. Başvuru sahibinin doğum ülkesi, yatırım kategorisi ve vize bültenindeki sıra durumu bekleme süresini etkileyebilir. Bazı ülkeler için yıllık kontenjanların dolması, vize verilmesini sonraki mali döneme bırakabilir.

Bu nedenle “Avrupa 3 ay, ABD 24 ay” şeklindeki sabit karşılaştırmalar her dosya için geçerli değildir.

Aile Üyeleri Açısından Karşılaştırma

Avrupa’daki yatırımcı oturumlarında eş ve çocukların başvuruya eklenmesine ilişkin koşullar ülkeye göre değişir. Bazı programlar bağımlı ebeveynleri veya belirli yaşın üzerindeki eğitim gören çocukları da kapsayabilir. Aile üyeleri için ek devlet, kart, sağlık sigortası ve belge giderleri oluşabilir.

EB-5 kapsamında yatırımcının eşi ile 21 yaşından küçük, evli olmayan çocukları türev başvuru sahibi olarak göçmenlik sürecine dâhil edilebilir. Her aile üyesi kendi başvuru ve inceleme işlemlerini tamamlar.

Çocukların yaşı özellikle uzun işlem sürelerinde önemlidir. Başvuru sırasındaki yaşın nasıl korunacağı, vize kontenjanı ve işlem tarihleri dosyaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Avrupa Programlarının Hareketlilik Avantajı

Schengen bölgesindeki yatırımcı oturumlarının en dikkat çekici yönlerinden biri kısa süreli bölgesel seyahat kolaylığıdır. Geçerli oturum izniyle diğer Schengen ülkelerine turistik veya kısa süreli iş seyahatleri yapılabilir.

Ancak bu avantaj “29 ülkede sınırsız ikamet ve çalışma hakkı” anlamına gelmez. Yatırımcı, esas oturum hakkını izni veren ülkede kullanır. Başka bir ülkede uzun süreli ikamet etmek veya işe girmek için yeni izin gerekebilir.

ABD EB-5 ise bölgesel seyahat avantajından çok ABD’de kalıcı yaşam kurmaya odaklanır. Kalıcı oturum sahibi, ABD’de çalışma ve yaşama hakkına sahip olur. Buna karşılık statünün korunması için ABD’nin gerçek yaşam merkezi olarak kullanılması önem taşır.

Uzun süre ABD dışında kalmak, kalıcı oturumun terk edildiği yönünde incelemeye neden olabilir. Bu nedenle EB-5, yalnızca seyahat kolaylığı arayan fakat ABD’de yaşamayı planlamayan yatırımcılar için uygun olmayabilir.

Vergi Yükümlülükleri Nasıl Farklılaşır?

Oturum izni ile vergi mukimliği aynı kavram değildir. Avrupa’daki bir yatırımcı oturumunu almak, her durumda otomatik olarak o ülkenin vergi mukimi olunacağı anlamına gelmez.

Vergi mukimliği genellikle ülkede geçirilen gün sayısı, sürekli konut, aile ilişkileri, ekonomik faaliyetler ve kişisel bağlar üzerinden belirlenir. Avrupa Birliği genelinde tek bir kişisel gelir vergisi sistemi yoktur; ulusal yasalar ve ülkeler arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları uygulanır.

Bu nedenle belirli bir Avrupa programının bütün yatırımcılara otomatik vergi avantajı sağladığı söylenemez. Daha önce uygulanan vergi rejimleri değişebilir, yeni başvurulara kapanabilir veya yalnızca belirli meslek ve gelir türlerine uygulanabilir.

ABD’de ise Green Card sahibi olmak genel olarak federal vergi bakımından yerleşik kişi kabul edilmesine yol açar. ABD vergi mukimleri, yalnızca ABD’den elde edilen gelirlerini değil dünya çapındaki gelirlerini de bildirmekle yükümlü olabilir. Yabancı hesap, şirket ve varlıklar için ayrıca raporlama kuralları uygulanabilir.

Bu nedenle EB-5 başvurusundan önce gelir yapısı, şirket ortaklıkları, yabancı fonlar, miras planlaması ve varlık devirleri açısından göç öncesi vergi analizi yapılması önemlidir.

Yatırımın Geri Dönüşü ve Riskler

Avrupa’daki gayrimenkul programlarında yatırımcı fiziksel bir varlığa sahip olabilir. Ancak satın alma vergileri, bakım giderleri, kira sınırlamaları, değer kaybı ve satış süresi dikkate alınmalıdır.

Fon yatırımlarında sermaye profesyonel yönetime bırakılır. Fonun performansı, vadesi, yönetim ücreti, yatırım stratejisi ve satış imkânı ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

EB-5 yatırımı da risksiz değildir. Yatırım sermayesinin ticari risk altında olması gerekir. Göçmenlik sürecinin başarılı olması, yatırımın finansal olarak kâr edeceğini veya sermayenin eksiksiz geri döneceğini garanti etmez.

Aynı şekilde projenin finansal olarak başarılı olması da EB-5 dilekçesinin mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez. Sermayenin kaynağı, para transferi zinciri, yatırım yapısı ve istihdam hesaplaması ayrı göçmenlik şartlarına tabidir.

Hangi Seçenek Kimler İçin Daha Uygun Olabilir?

Avrupa’daki yatırımcı oturumları şu hedeflere sahip kişiler için daha uygun olabilir:

• Avrupa’da ikinci bir ikamet noktası oluşturmak

• Schengen bölgesinde kısa süreli seyahat kolaylığı kazanmak

• ABD EB-5’e göre daha düşük başlangıç sermayesiyle seçenek araştırmak

• Ülkede sınırlı süre bulunarak oturum statüsünü sürdürmek

• Gayrimenkul, fon veya şirket yatırımı arasından seçim yapmak

• Uzun vadede belirli bir Avrupa ülkesinde yaşam kurmak

ABD EB-5 ise şu hedeflere sahip kişiler için değerlendirilebilir:

• ABD’de kalıcı olarak yaşamak

• ABD’de serbestçe çalışabilmek

• Çocukların ABD eğitim sistemine katılmasını sağlamak

• Aileyle birlikte kalıcı oturum elde etmek

• Uzun vadeli vatandaşlık yoluna hazırlanmak

• ABD merkezli iş ve yaşam planı oluşturmak

Her iki modelde de yatırımın yalnızca göçmenlik hakkı için değil, finansal risk açısından da uygun olması gerekir.

Karşılaştırmada Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hatalardan biri, Avrupa Golden Visa ile ABD EB-5’i yalnızca minimum tutar üzerinden karşılaştırmaktır. Daha düşük yatırım tutarı, daha avantajlı veya daha güvenli program anlamına gelmez.

Bir diğer hata, Avrupa’daki bir oturum kartının bütün Avrupa Birliği ülkelerinde yaşama ve çalışma hakkı sağladığını düşünmektir. Schengen seyahat hakkı ile başka bir ülkede uzun süreli ikamet hakkı birbirinden farklıdır.

ABD tarafında ise EB-5 yatırımının banka mevduatı veya garantili geri ödemeli bir işlem gibi görülmesi önemli bir yanılgıdır. Sermayenin ticari risk altında olması programın temel unsurlarındandır.

Vergi planlamasını başvuru sonrasına bırakmak da mali sonuçlara yol açabilir. Özellikle ABD’de kalıcı oturum elde edilmesi, dünya çapındaki gelir ve yabancı finansal varlıklar bakımından geniş bildirim yükümlülükleri doğurabilir.

Karar Vermeden Önce Sorulması Gerekenler

Program seçimi yapılmadan önce şu sorular yanıtlanmalıdır:

• Asıl hedef geçici oturum mu, kalıcı göç mü?

• Yatırım için ayrılan toplam bütçe ne kadar?

• Sermayenin geri alınması ne kadar önemli?

• Yatırım hangi süre boyunca korunmalı?

• Ailede hangi kişiler başvuruya eklenecek?

• Çocukların eğitim planı hangi ülkede?

• Ülkede yılda kaç gün geçirilecek?

• Çalışma veya şirket yönetme hakkı gerekiyor mu?

• Vergi mukimliği değişecek mi?

• Dünya çapındaki gelirler nasıl vergilendirilecek?

• Yatırım başarısız olursa göçmenlik statüsü nasıl etkilenir?

• Kalıcı oturum veya vatandaşlık gerçek hedef mi?

Bu soruların yanıtları, en düşük yatırım tutarından daha belirleyici olabilir.

Sonuç

AB Golden Visa ve ABD EB-5 programları benzer görünse de farklı amaçlara hizmet eder. Avrupa’daki yatırımcı oturumları çoğunlukla belirli bir ülkede yenilenebilir ikamet ve Schengen içinde kısa süreli seyahat kolaylığı sağlarken EB-5, ABD’de koşullu kalıcı oturumla başlayan bir göçmenlik sürecidir.

Avrupa seçenekleri bazı kategorilerde daha düşük yatırım eşikleri ve daha sınırlı fiziksel bulunma şartları sunabilir. ABD EB-5 ise daha yüksek sermaye, istihdam oluşturma ve kapsamlı kaynak incelemesi karşılığında kalıcı yaşam ve çalışma hakkına uzanan bir yapı sunar.

Doğru seçim; yatırım tutarından önce yaşam merkezi, aile planı, vergi durumu, sermaye riski ve uzun vadeli göç hedefi üzerinden yapılmalıdır.